Przejęzyczenie to pomyłka, która pojawia się w naszej mowie mimowolnie. W ujęciu językoznawczym nie jest błędem językowym, bo ten oznacza utrwaloną nieprawidłową formę językową. Natomiast lapsus jest przypadkową, doraźną deformacją wyrazu, rodzajem niezamierzonego odstępstwa od normy wymawianiowej, powstającym niezależnie od stopnia opanowania wymowy.

Jego skutki najczęściej rozbawiają słuchaczy i czytelników, chociaż w niektórych dziedzinach życia mogą przybrać doniosłe i z upływem czasu nieodwracalne znaczenie – w dyplomacji czy w orzecznictwie organów władzy publicznej.

W tym miejscu każdy zadaje sobie pytanie: dlaczego?

Co sprawia, że język zaczyna nam się plątać lub mówimy coś innego niż myślimy w danej chwili?

Czy lapsus za każdym razem ujawnia nasze najskrytsze, podświadome pragnienia?

Czy przejęzyczenia są objawem jakichś zdrowotnych problemów?

Oto najczęstsze przyczyny omyłek językowych:

1. Prawdą jest, że najczęściej dochodzi do nich, gdy jesteśmy rozluźnieni i czujemy się swobodnie. Nasza czujność się obniża i nic nie hamuje ciągu skojarzeń. Wtedy ujawnia się to, co kryje w sobie nasza podświadomość. Sam ojciec psychoanalizy życzył swojej pacjentce, aby NIE opuściła łóżka. Ujawnił tym samym to, czego życzyła sobie jego podświadomość – pacjentka była bardzo majętna, więc przedłużenie się jej choroby wiązało się dla Freuda z korzyściami finansowymi.

2. Można też powiedzieć, że niektóre przejęzyczenia nie niosą żadnych przesłanek. Czasami są to drobnostki, sprawy zajmujące nas w danym momencie lub takie, którym niedawno poświęcaliśmy uwagę i jesteśmy tego świadomi.

3. Część omyłek językowych to efekt wpływania na siebie poszczególnych głosek, ich podobieństwa tak jak w wyrazie laboratorium przekręcanym na labolatorium Dźwięki /l/ i /r/ bardzo wiele łączy i mają sporo wspólnych cech.

4. Istnieją również przesłyszenia. Występują wówczas, gdy błędnie usłyszymy wypowiedź, nadając jej odmienne znaczenie, które wydaje się nam poprawne. Ten rodzaj lapsusów często dotyczy całych zwrotów w piosenkach.

Na koniec zachęcamy do zabawy z kilkoma łamańcami językowymi Potraficie płynnie powtórzyć te zdania?

Labrador i ratlerek rozlali litry lury do rury w laboratorium.

Król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego.

Rozrewolwerowany rewolwerowiec przestrzelił wypolerowany kaloryfer.