Dostępne dane wskazują, że fibromialgia ujawnia się zwykle między 30. a 50. rokiem życia, a liczba chorych to nawet 5% Europejczyków. Kobiety chorują osiem razy częściej niż mężczyźni. Bardzo często pierwsze objawy pojawiają się po doznanym urazie lub w trudnej dla pacjenta sytuacji stresowej. Chorzy cierpią na ból mięśni i ścięgien przebiegający z możliwym ograniczeniem ruchomości stawów. Schorzeniu towarzyszą zaburzenia poznawcze i psychiczne. Ze względu na sporą różnorodność objawów fibromialgia może sugerować choroby narządów wewnętrznych, przez co pacjent przeważnie odbywa długą wędrówkę do różnych specjalistów, a choroba jest rozpoznana z dużym opóźnieniem.

PRZYCZYNY

Najbardziej prawdopodobną przyczyną nieprawidłowego odczuwania bólu (bo na tym najogólniej polega fibromialgia) jest tzw. centralna sensytyzacja, czyli nadmierna pobudliwość struktur odpowiedzialnych za przewodzenie bólu w rdzeniu kręgowym i mózgu.

Ze względu na to, że obszar mózgu odczytujący bodźce bólowe reguluje też pozostałe funkcje organizmu, takie jak sen, odporność czy reakcja na stres, chorzy na fibromialgię odczuwają też cały szereg innych dolegliwości.

CZYNNIKI OBCIĄŻAJĄCE

Jak dotąd nie wskazano jednego czynnika, który zaburza regulację bólu. Przypuszcza się, że wpływ może mieć:

– genetyka – udział genów regulujących działanie serotoniny;

– czynniki psychiczne (m in.: przewlekły stres, silny uraz psychiczny),

– zakażenia innymi chorobami (np. bolerioza, HIV),

– współwystępowanie innej choroby (np. reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Hashimoto).

ROZPOZNANIE

Najważniejszym symptomem, który powinien zaniepokoić, jest przewlekły (trwający przynajmniej 3 miesiące) „ból całego ciała”. Początkowo może być ograniczony do jednej okolicy, z czasem staje się uogólniony i zajmuje stawy oraz mięśnie po obu stronach ciała, powyżej i poniżej pasa. Najbardziej typowy jest ból kręgosłupa (krzyż/szyja) oraz dużych stawów (biodra/barki/kolana).

Odczuwalne jest kłucie, szarpanie lub palenie mięśni, jak również sztywność ciała i obrzęk stawów. Objawy najmocniej dokuczają rano oraz przy wykonywaniu jednostajnej czynności (np. siedzenie przy komputerze). Bardzo charakterystyczne jest osłabienie mięśni zniechęcające pacjentów do jakiejkolwiek aktywności fizycznej.

LECZENIE

Pomimo że sama fibromialgia nie zagraża życiu, prowadzi do obniżenia jego jakości i utrudnionego funkcjonowania, dlatego trzeba ją leczyć.

Z uwagi na różnorodność objawów i przebiegu choroby, leczenie musi być dopasowane do każdego pacjenta. Najlepiej sprawdza się łączenie różnych terapii:

– zróżnicowana farmakoterapia ma zmniejszyć ból, poprawić nastrój oraz podnieść jakoś snu (leki przeciwbólowe, przeciwpadaczkowe, przeciwdepresyjne, rozluźniające mięśnie),

– postępowanie niefarmakologiczne pomaga radzić sobie z dolegliwościami, wyeliminować stres (m. in.: urlop, zmiana pracy, przestrzeganie higieny snu, rezygnacja z kofeiny, techniki relaksacyjne, psychoterapia, krioterapia, usprawniające ćwiczenia fizyczne).

Najczęściej konieczne jest wypróbowanie różnych metod, zanim nastąpi satysfakcjonująca poprawa. Leczenie fibromialgii wymaga cierpliwości i pełnej współpracy pacjenta z lekarzem.

WYZDROWIENIE

Obecnie nie można mówić o możliwości całkowitego wyleczenia fibromialgii. Z pewnością jednak terapia łącząca różne metody postępowania może zniwelować objawy do zera na długi czas, a tym samym zapewnić pacjentowi powrót do satysfakcjonującej jakości życia.